Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna
w Strzyżowie

wyszukiwarka :

czegoś nie możesz znaleźć ? poszukaj

odwiedź naszą oficjalną stronę www.poradniastrzyzow.pl

Kinezjologia edukacyjna - inne spojrzenie

Do napisania poniższego tekstu skłoniła nas lektura artykułu pani Magdaleny Włodyki, zamieszczonego w sierpniowym numerze "Waga i Miecz" pod tytułem "Kinezjologia Edukacyjna". Artykuł ten bardzo nas poruszył tym, iż jednoznacznie potępił opisywaną metodę.

Kinezjologia Edukacyjna jest metodą (zestaw ćwiczeń ruchowych), którą pracujemy w Poradni z dziećmi mającymi trudności w nauce czytania i pisania o charakterze dyslektycznym, z dziećmi z wadami wymowy . Mamy odmienne zdanie na ten temat, które chcemy tutaj przedstawić.
Twórcą Kinezjologii Edukacyjnej jest dr Paul Dennison, który rozpoczął pracę nad tą metodą już w latach siedemdziesiątych w Centrum Uczenia się w Kalifornii. Tam przez 19 lat pomagał dzieciom i dorosłym, którzy mieli kłopoty z poprawnym pisaniem. Był pedagogiem, który zbudował swoją metodę opierając się na badaniach prowadzonych na Uniwersytecie w Kalifornii Południowej dotyczących sukcesów w czytaniu. Od tamtego czasu pojawiło się wiele projektów badawczych dotyczących Gimnastyki Mózgu (tak też nazywa się Kinezjologię Edukacyjną). Jako przykład podajemy wyniki badań przeprowadzone w szkole specjalnej w klasie V przez dr Carlę Hannaford. Po roku stosowania Gimnastyki Mózgu (5-10 minut dziennie), u wszystkich uczniów nastąpił postęp w poziomie czytania ze zrozumieniem a u 50% postęp w matematyce. Poprawiła się również zdolność koncentracji uwagi.
Jedno z podstawowych założeń Dennisona brzmi, iż uczenie się nie jest procesem odbywającym się tylko w głowie. Systematyczna aktywność fizyczna ma znaczący wpływ na kondycję psychiczną i sprawność intelektualną. Choć nauka pomaga nam w poznaniu roli ciała i potrzeby ruchu w uczeniu się, współczesne życie może sprawiać, że korzystanie z tej wiedzy jest w dzisiejszych czasach bardzo trudne. Dzieci mają skłonność do spędzania dużej ilości czasu przed telewizorem przy komputerze i podobnie jak wielu dorosłych rozwijają taki styl życia, który nie sprzyja regularnym ćwiczeniom. Nasza codzienna egzystencja jest pełna stresu. Zbyt często łatwo dostępnymi i zalecanymi alternatywami stresu są środki farmakologiczne.
Powyższe czynniki znacznie zmniejszają nasze zdolności do uczenia się, bycia twórczym i pełnego wykorzystania naszych możliwości.
W badaniu przeprowadzonym z udziałem 500 kanadyjskich dzieci, uczniowie, którzy każdego dnia spędzali dodatkową godzinę na lekcji gimnastyki, mieli znacznie lepsze oceny z egzaminów aniżeli mniej aktywne dzieci. Podobnie mężczyźni i kobiety w wieku pięćdziesięciu i sześćdziesięciu lat, biorący udział w czteromiesięcznym programie treningu w aerobicznym, szybkim chodzeniu poprawili swoje wyniki w testach umysłowych o 10%. Przy bliższej analizie trzynastu różnych badań nad związkami ćwiczeń fizycznych i mózgu odkryto, że ćwiczenia stymulują wzrost rozwijającego się mózgu i nie dopuszczają do pogarszania się stanu starszych mózgów.
Najnowsze badania pomagają nam wyjaśnić jak ruch korzystnie i bezpośrednio wpływa na układ nerwowy. Czynności wymagające aktywności mięśni, a szczególnie ruchy skoordynowane stymulują wytwarzanie neurotrofin - substancji, które stymulują wzrost komórek nerwowych i wzrost liczby połączeń neuronalnych w mózgu. Cechą układu nerwowego jest plastyczność neuronowa. Daje nam ona możliwość uczenia się, adaptacji i regeneracji. Od momentu poczęcia przez całe życie układ nerwowy dynamicznie się zmienia i jest samoorganizującym się układem. Układ ten nie jest statyczny. W miarę jak wzrastamy, poruszamy się, uczymy się, komórki układu nerwowego łączą się w bardzo skomplikowane wzory dróg nerwowych. W ciągu życia wzory te są przeorganizowywane po to, aby dać nam większe możliwości odbierania bodźców z zewnątrz i wykonywania wielu różnorodnych czynności życiowych.
W przypadku uszkodzenia jednych neuronów, inne neurony mogą się uaktywnić i przejąć utracone funkcje. Cała ta neuronama organizacja odbywa się w ramach reakcji na bodźce i aktywności czyli używania dróg nerwowych. Ruch i ćwiczenia ustanawiają! doskonalą te drogi. Właśnie gimnastyka mózgu przyczynia się do małych poprawek ułatwiających uczenie się. Dr Dee Coulter, specjalista nauk poznawczych i neurologicznych, zajmujący się trudnościami w uczeniu się, owe poprawki nazywa mikrointerwencjami.
Problemy w akceptacji gimnastyki mózgu w dużej mierze wynikają z mocno zakorzenionego, mylnego pojęcia, że umysł i ciało są odrębne. Ludzie po prostu nie potrafią uwierzyć w to, że czynności fizyczne mogą pomóc w myśleniu. Poza tym dla wielu ćwiczenia wydają się zbyt proste by działały. Większość z nas wierzy w skomplikowane rozwiązania problemów. Jeżeli program nie jest trudny, kosztowny, wydaje się, że nie jest zbyt wartościowy.

Dennison podzielił swoje ćwiczenia na cztery grupy:
Ćwiczenia na przekraczanie linii środka (wpływają na koordynację ruchów ciała oraz obuocznej i obuusznej pracy lewej i prawej półkuli mózgowej. Pozwalają lepiej skupiać uwagę słuchową i wzrokową w tym samym czasie i skupiać się na najbliższej płaszczyźnie. Koordynują ruchowo całe ciało i stabilizuje je).
Ćwiczenia wydłużające (antystresowe) są skuteczne w specyficznych wadach wymowy (jąkanie), w utrudnionym czytaniu, pisaniu, słuchaniu. Wpływają również na zwiększenie sprawności komunikowania się, na poprawę pamięci krótko i długoterminowej, formułowanie myśli i zdań w pamięci, rozumienie ze słuchu, poprawne wysławianie się. Poprawiają kaligrafię, literowanie, ortografię, pisanie twórcze; usprawniają orientację w przestrzeni.
Ćwiczenia energetyzujące (przepływ energii w ciele człowieka w świetle obecnej wiedzy to nie magia i może być pobudzony przez dotknięcie lub masaż odpowiednich miejsc - na tym opiera się akupunktura i akupresura). Ćwiczenia zwiększają efektywne przetwarzanie i przechowywanie zdobytych informacji, poprawiają koordynację umysłową i fizyczną, zdolności organizacyjne, całkowite skupienie uwagi na czytaniu.
Ćwiczenia pogłębiające ułatwiają osiągnięcie stabilności emocjonalnej;łagodzą napięcia związane z nowymi sytuacjami społecznymi, eliminują blokady pamięci, usprawniają uczenie się na pamięć (np. tabliczki mnożenia, ortografii).

Przedstawimy teraz przykłady konkretnych ćwiczeń. Ruchy lateralnie naprzemienne - równomiernie uaktywniają obie półkule mózgu.
Polegają na jednoczesnym ruchu prawej ręki i lewej nogi i odwrotnie, na przykład raczkowanie niemowlaka. Kiedy oboje oczu, uszu, obie ręce i stopy używane są w równym stopniu, w pełni rozwija się spoidło wielkie mózgu, które dyryguje procesami pomiędzy obu półkulami. Ponieważ obie półkule i wszystkie cztery płaty mózgu są uaktywnione, zwiększona zostaje funkcja poznawcza i łatwość uczenia się – ćwiczą lewe i prawe oko, usprawniają narząd wzroku, poprawiają wymowę, pisownię, umiejętność słuchania, czytania i rozumienia, wzmacniają zmysł wzroku i słuchu. Leniwa ósemka - pomaga ustanowić potrzebny rytm i płynność dla dobrej koordynacji ręka - oko niezbędnej przy czytaniu i pisaniu. Pisanie leniwych ósemek integruje pracę obu półkul. Wodzenie oczami za leniwą ósemką wzmacnia zewnętrzne i wewnętrzne mięśnie oczu pomagając rozwojowi sieci nerwowej i mielinizacji. Słoń - to jedno z najbardziej integrujących ćwiczeń gimnastyki mózgu. Ćwiczenie to aktywuje wszystkie obszary układu umysł - ciało. Aktywuje układ przedsionkowy i limbiczny. Słoń zalecany jest dla dzieci z zaburzeniem koncentracji, ponieważ wspomaga pełną aktywację tworu siatkowatego, tym samym poprawiając uwagę.
Pomimo, że Paul Dennison rozpoczął pracę nad Gimnastyką Mózgu trzydzieści lat temu, dla osób pracujących z dziećmi, metoda ta jest wciąż nieocenionym odkryciem. Wszystkim, niezależnie od wieku, daje szansę na pokonanie wielu ograniczeń. Uczestnicząc w kursach i szkoleniach spotykamy ludzi, od wielu lat stosujących Kinezjologię Edukacyjną. Zadziwiają one żywiołowością, precyzją myślenia, umiejętnością sprostania wielu zadaniom. Wbrew obawom autorki artykułu o Kinezjologii Edukacyjnej z wrześniowego numeru „Wagi i Miecza", nie zaobserwowałyśmy żadnych negatywnych ubocznych skutków. Na zakończenie chcemy podkreślić, że jesteśmy mocno przekonane o skuteczności i nieszkodliwości tej metody.


Małgorzata Drogoń,  Ewa Grądzka

Psycholodzy Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w Strzyżowie